   
|
Aş bulsın!
Gөbədiə
Gөbədiəne ğadəttə qunaq çaqırğanda peşerələr. Gөbədiə - qatlam-qatlam eçle zur tөgərək bəleş. Anıņ eçenə qort (kiptergən eremçek), bürttergən dөge, qızdırğan suğan belən çapqan it, waqlap yomırqa, yomşartıp yөzem, yəisə tөşen alıp өrek yəki qara cimeş salalar. Alarnıņ hərqaysın ayırım əzerlilər. Peşkən gөbədiəne kiskəç qatlamnar ayırım-açıq belenep torırğa tieş. Gөbədiəne əçe qamırdan da, tөçe qamırda da yasıylar. Qamırğa maynı küp salalar. Gөbədiə itle həm cilək-cimeşle bula. Cilək-cimeşle gөbədiəgə it salmıylar. Anı ikelətə yuqaraq yasıylar həm çəy yanına çığaralar. İtle gөbədiəne qaynar kileş şulpalı aş artınnan birələr. yomşaq qort yasaw kipkən qortnı yaxşılap tөyələr, ililər, 500 gr qortqa 200 gr şikər qomı, 200 gr sөt, 100 gr sarı may salıp bolğatalar həm aqrın ğına qaynatıp 10-15 minut peşerələr. Şuşı botqa sıman qortnı suınğaç gөbədiə tөbenə cəyələr. walçıq əzerləw gөbədiə həm başqa bəleşlər өstenə miçkə tıqqanda walçıq yasap sibələr. Anıņ өçen 250 gr atlanmayğa 500 gr on həm 20-30 gr şikər qomı salıp (şikərsez də yasıylar) bik yaxşılap ualar. Uğanda on mayğa quşıla, walçıq yasala. dөge bürtterü dөgene başta salqın suda, annarı qaynar suda yuıp qaynap torğan tozlı suğa salalar. Dөge izelməsen өçen sunı dөgedən 6-7 tapqır alrtığraq salalar, berniçə tapqır bolğatalar. Bürtkən dөgene iləktə sarqıtalar, qaynar su belən yuqıp sarqıtsaņ yaxşıraq. İkençe saqıtta eregən may belən bolğatalar. Dөge taralıp torırğa tieş. gөbədiəgə it əzerləw sıyır yəki sarıq iteneņ yarıların alıp turarğa həm it tartqıçtan çığarırğa, annarı toz, borıç sibep bolğatırğa da maylı qızu tabağa salıp əzer bulğançı bolğata-bolğata qızdırırğa. Qorıraq bulsa şulpa өstərgə kirək. Mayda qızdırğan suğan salırğa da bula. itle gөbədiə qamırnı tabadan zurraq itep cəyələr də maylı tabağa salalar. Qamırnıņ өsten (gөbədiə tөben) maylıylar. Maylağan qamırnıņ өstenə, gөbədiəneņ tөbe sulanmasın, cebeməsen өçen yuqa ğına bürttergən dөge cəyələr, өstenə tigezləp qort salalar, annarı 2-3 mm qalınlığında yaņadan dөge, ə dөge өstenə it tartqıçtan çığarılğan qızdırılğan suğan belən it - 6-8 mm qalınlıqta. Həm yaņadan yuq ğına itep dөge salalar. Annan soņ tigezləp waqlağan yomırqa cəyələr. Yaņadan dөge salıp өstenə yөzem, kürəgə, tөşen alğan өrek yəki qara cimeş tezələr həm gөbədiə eçenə küp itep sarı may salalar. Gəbədiə өstenə yuqa ğına cəyep qamır qaplıylar. Qırıyların çemetep yabıştıralar həm maturlap sırlıylar. Gөbədiəne miçkə tıqqanda өsten maylap walçıq sibələr. artıq qızu bulmağan miçtə gөbədiə 40-50 minut peşə. Tabınğa qaynar kileş peşerep birələr. İtle gөbədiəne qortsız ğına da peşerergə mөmkin. cimeşle gөbədiə qamırnı tabadan zurraq itep cəyələr də maylı tabağa salalar. Qamırnıņ өsten (gөbədiə tөben) maylıylar. Maylağan qamırnıņ өstenə, gөbədiəneņ tөbe sulanmasın, cebeməsen өçen yuqa ğına bürttergən dөge cəyələr, өstenə tigezləp qort salalar, tağı dөge, annarı waqlap yomırqa həm yaņadan dөge salalar. Dөge өstenə parda yomşartqan yөzem cimeşe, kürəgə, tөşen alğan өrek yəki qara cimeş tezələr. Küp itep may sipkəç yuqa ğına qamır belən qaplap qırıyların çemetep yabıştıralar həm maturlap sırlıylar. Miçkə tıqqanda өsten maylıylar həm walçıq sibələr. Miç qızu bulsa yөze kilgəç өstenə yügeş qağəz yabarğa kirək. Gөbədiə 50 minut peşə. Anı tabınğa qaynar kileş kisep birələr. Urtaça zurliqtagi 2,5 kg gөbədiəgə: 750-850 gr qamir Өçpoçmaq
Өçpoçmaqnı ğadəttə əçe qamırdan yasıylar. Aşığıç bulğanda tөçe qamırdan da yarıy. Өçpoçmaq өçen simez sarıq, sıyır həm bozaw ite yaxşıraq. İtne yuıp sөyəkləren alğaç waq qına urman çikləwege qadər turıylar. Bərəņgene də ərçep yuğaç it kisəkləre kebek turap qaralmasın өçen salqın suğa salıp quyalar, itkə quşqançı iləktə sarqıtalar. İtkə bərəņge, waq qına turalğan suğan, may, toz belən borıç salıp bik yaxşılap bolğatalar. Qamırnı 90 gr. çamasında tigez kisəklərgə bülep əwəlilər də quna taqtası өstendə çınayaq təlinkəse qadər itep cəyep çığalar. Qamır urtasına eçen salalar. Qamırnıņ өç yaqtan qırıyın kütərep өçpoçmaq yasap qara-qarşı kiterep çemetep yabıştıralar. Urtada qalğan tişekne bөkelilər. Yasap betergəç өpoçmaqlarnı maylağan tabağa tezep, өsten may yəise yomırqa belən maylap qızu miçkə tığalar. Yartı səğattən өçpoçmaqnı miçtən alıp şulpa salalar həm bөkesen tomalap yaņadan miçkə quyalar. Өçpoçmaq ber səğat çaması peşə. Өçpoçmaq simez qaz həm ürdək itennən də təmle bula. Өçpoçmaqnı tabınğa өsten maylap qaynar kileş birələr, it şulpası yəki qatıq belən də birergə mөmkin.
1 өçpoçmaqqa
90 gr qamır
Qıstıbıy Qayber cirdə qıstıbıynı "küzikmək" tə dilər. Qıstıbıynı tөçe qamırdan əzerlilər. Qıstıbıy eçenə tөygən bərəņge, tarı botqası, tөygən kinder orlığı, mək salırğa mөmkin.
Bərəņge qıstıbıyı Bik qatı itmiçə genə tөçe qamır basalar da beraz totqaç 75şər gr kisəklərgə bülep yuqa ğına itep cəyələr. Cəyemnərne qızğan tabada may sөrtmiçə genə başta ber annarı ikençe yağın peşerep alalar. Suınmasın yəki qatıp kitməsen өçen berse өstenə bersen өyen tastımal belən qaplap quyalar, çөnki suınsa - urtalay bөkləgəndə sına. Qıstıbıy eçenə salır өçen bərəņgene peşerep qaynar kileş tөyələr. Qaynar sөt, sarı may, mayda qızdırılğan suğan salıp bolğatalar. əzer cəyemneņ yartısına bərəņge bolamığı yağıp tiz genə ikençe yartısı belən qaplıylar. Qıstıbıynı eregən may belən maylap tabınğa qaynar kileş birələr. 1 qıstıbıyğa:
75 gr qamır Tarı qıstıbıyı Tarı botqasınnan yomşaq qına botqa peşerələr, may salıp bolğatalar. Qamırın həm qıstıbıyın nəq bərəņge qıstıbıyı kebek əzerlilər. Qıstıbıynıņ qamırı Qayber qamır aşların tөçe qamırdan əzerlilər. Sawıtqa kirək qadər su yəki sөt, toz, yomırqa, may salalar da yaxşılap tuğlıylar. Annarı iləgən on өstəp qamırnı üzləngənçe, qulğa yabışmıy başlağançı basalar. Qamırdan şunda uq şulpalı zur bəleş, pərməç, өpoçmaq, waq bəleş həm başqa əyberlər yasarğa mөmkin. 1 kg tөçe qamır өçen: 600-700 gr on Bəleşlər
Bəleşne sıyır, sarıq həm tөrle qoş itennən, balıqtan, yarmadan, yəşelçələrdən (bərəņge, kişer, kəbestə, qabaq), cilək-cimeştən peşerələr. Bəleşne biek itep tə, təbənək itep tə, waq itep tə yasıylar. Biek bəleş (anı zur bəleş dip tə yөrtələr) ğadəttə şulpalı bula. Yarmalı bəleşne tabınğa tabası belən çığaralar. Başta anıņ өsten kisep өləşələr, annarı eçenə may salıp bolğatalar da eçen qırıye belən tөben kisep hər keşegə salıp çığalar. Təbənək bəleşne yuqa bəleş dilər. Anı өleşlərgə bülep keşe sayın təlinkəgə quyalar.
Şulpalı it bəleşe Şulpalı bəleşne ğadəttə tөçe qamırdan yasıylar. əçe qamırdan şulpası ağırğa mөmkin. Tabaqqa beraz su salıp yomırqa sıtalar, toz sibələr, qaymaq yəisə may өstəp tuğlıylar. İləgən on salıp yomşağraq qına qamır basalar. Qamırnıņ dürttən ber өleşen qaldırıp zurraq kisəgen quna taqtasında 4-5 mm qalınlığında tügərəkləp cəyələr. Tabağa salğaç qamır qul kiņlegendə tabadan artıp torırğa tieş. Maylağan tabağa cəyep salğaç qamırnı taba qırıyına tiep өzelməsen өçen taba tirəsen tastımalğa urarğa mөmkin. Bəleşkə digən sıyır yəki sarıq itep yaxşılap yuıp sөyəklərennən ayıralar həm itne də, bərəņgene də çikləwek qadər turap bergə qatnaştıralar. Toz, borıç sibələr, may salalar həm yaxşılap bolğatalar. Şulpalı bəleşkə qadəttə lavr yafrağı salmıylar. Teləgən keşe 1-2 yafraq salırğa da mөmkin. Yafraqnı qaynatıp suın ğına da salalar. əzer bəleş eçen tabağa cəygən qamırğa өyep salalar da qamırnıņ qırıyen kütərep bөrələr. Şunnan soņ qapqaç өçen qaldırğan qamırnı cəyep bəleş өstenə qaplıylar həm çemetep yabıştıralar. Bəleşneņ өstenə tişek tişep qamırdan bөke yasap tığalar. Bəleşne yasap betergəç өsten maylap miçkə quyalar. 1-1,5 səğattən soņ bəleşne miçtən alalar, bөkesen açıp aldan əzerləgən it şulpası salalar, annarı bөkesen yabıp kire miçkə quyalar. 30-40 minuttan bəleş əzer bula. Bəleşne tabınğa çığarır aldınnan eçenə tağın qaynar şulpa salalar. Başta өsten kisep өləşələr, annarı eçen bülep salalar, qırıyen, iņ axırdan tөben kisələr.
urtaça 1 bəleşkə
Çək-çək
Yuğarı sortlı onnan əzerlilər. Sawıtqa yomırqa sıtıp, sөt, toz, şikər qomı өstəp əybətləp bolğatalar da on salıp yomşaq qına qamır basalar. Qamırğa beraz çüprə də salsaņ çək-çək yomşağraq bula. Qamırnı 100 gr çaması kisəklərgə bülep 1 sm qalınlıqtağı baw sıman təgərətələr də erbet çikləwege qadər kisələr. Həm bolğata-bolğata qızğan mayda peşerələr. Balğa şikər qomı salıp ayırım sawıtta qaynatıp alalar. Anıņ əzer bulu-bulmawın beler өçen şırpı belən ber tamçı bal alalar. Şırpıdan ağıp tөşkən bal sınsa - ul inde əzer bula. Qaynap torğan balnıņ əzerlegen bal qaşığı belən alıp salqın suğa tamızıp qarap ta belələr. Bal şar bulıp qatıp kitsə, cəyelməsə - bal əzer bula. Balnı ozaq qaynatırğa yaramıy, anıņ qaralıp kitep çək-çəkneņ tөsen də, təmen də bozuı ixtimal. əzer tөşne zur sawıtqa buşatalar. Östenə bal sibep əybətləp bolğatalar. Annarı çək-çəkne təlinkəgə salalar, qulnı salqın suğa tığıp alıp çək-çəkne teləgən formağa tezələr. Çək-çəkne tөrle waq konfet belən də bizərgə mөmkin. 1 kg boday onına |
